" نرخ رشد صنعتي چهار درصدي كشورمان عليرغم بحران مالي جهاني "
رشد سرمايه در صنعت 66 درصد جلوتر از رشد جمعيت
موجودي سرمايه خالص اقتصاد ايران شامل دارايي هاي توليد شده ثابت مشهود، ارزش "ساختمان و تاسيسات" و "ماشين آلات و تجهيزاتي" که در بخش صنعت و در فرايند توليد کالا و خدمات و ايجاد درآمد مورد استفاده قرار می گیرد يا قابل استفاده است، در طي سالهاي 1357 تا پايان 1386 ( با قيمتهاي ثابت سال 1376) داراي افزايش 13 هزارو 335 ميليارد توماني و رشد 163 درصدي بوده است. در طي این دوره رشد سرمايه هاي فيزيکي اقتصاد ايران در بخش صنعت 66 و نيم درصد بيشتر ازنرخ رشد جمعيت گزارش شده است.
در ادبيات اقتصادي و به ويژه تئوريهاي رشد و توسعه اقتصادي، حجم سرمايه فيزيکي که در قالب ماشين آلات، تاسيسات و ساختمان تبلور ميابد به عنوان يکي از عوامل موثر در تجزيه و تحليل رشد اقتصادي مطرح مي شود. در واقع موجودي سرمايه را ميتوان از دو جنبه مورد توجه قرار داد.
جنبه اول در ارتباط با خدمات ناشي از بکارگيري داراييهاي ثابت در فرايند توليد بوده و کارکرد آنها را به عنوان يکي از عوامل توليد در بر مي گيرد و اندازه گيري حجم سرمايه فيزيکي به عنوان يک ذخيره ارزش، جنبه ديگري از اقلام تشکيل دهنده ثروت ملي مطرح ميشود.
بررسي آمار ارائه شده از سوي بانک مرکزي و اداره حسابهاي اقتصادي بانک مرکزي نشان دهنده آن است که از مجموع افزايش صورت گرفته (به قيمتهاي ثابت سال 1376) در ثروت ملي در بخش صنعت طي 29 سال مورد بررسي و پس از انقلاب 12 هزارو 103 ميليارد تومان مربوط به بخش "ماشين آلات و تجهيزات" و يک هزارو 232 ميليارد تومان مربوط به "ساختمان و تاسيساتي" است که در فرايند توليد مورد استفاده قرار ميگيرد.
برابر اين گزارش، موجودي سرمايه خالص صنعت اقتصاد ايران (يکي از اقلام تشکيل دهنده ثروت ملي) به قيمتهاي پايه سال 1376 در بخش "ماشين آلات و تجهيزات" مورد استفاده در فرآيند توليد در طي سالهاي 1357 تا 1386 از 6 هزارو 318 ميليارد تومان به 18 هزارو 421 ميليارد تومان بالغ شده و داراي رشد 192 درصدي است.
در عين حال در صنعت و در"بخش ساختمان و تاسيسات" مورد استفاده در توليد نيز در طي اين دوره شاهد افزايش از يک هزارو 867 ميليارد تومان به 3 هزارو 99 ميليارد تومان هستيم که رشد 66 درصدي در اين بخش را نشان ميدهد. بررسي آمار ارائه شده از سوي بانک مرکزي و اداره حسابهاي اقتصادي بانک مرکزي در طي 29 سال پس از انقلاب اسلامي ايران و در طي سالهاي 1357 تا پايان 1386 نشاندهنده رشد بيشتر افزايش سرمايه هاي فيزيکي مورد استفاده در توليد نسبت رشد جمعيت در ايران است به شکلي که رشد سرمايه هاي فيزيکي اقتصاد ايران در بخش صنعت 66 و نيم درصد بيشتر ازنرخ رشد جمعيت است.
رشد جمعيت در ايران در طي اين دوره برابر 96 و نيم درصد و رشد موجودي سرمايه هاي فيزيکي "ماشين آلات و تجهيزات" و " ساختمان و تاسيسات" در بخش صنعت و مورد استفاده در فرايند توليد برابر 163 درصد گزارش شده است.
از نکات حايز اهميت در اين گزارش ميتوان به افزايش يک درصدي در سهم صنعت از موجودي کل سرمايه هاي فيزيکي اقتصاد ايران نام برد به نحوي که در طي سالهاي 1357 تا پايان 1386 شاهد افزايش سهم صنعت از 11 و سي و پنج صدم درصد به 12 و 33 صدم درصد هستيم.
در ابتداي امر شايد افزايش يک درصدي فوق نکته مهمي به نظر نيامده و بي اهميت جلوه کند ليکن نگاهي به روند رو به نزول درصد سهم صنعت از موجودي سرمايه خالص اقتصاد ايران طي سالهاي پس از انقلاب (سال 1357) که ناشي از جنگ تحميلي (سالهاي 67-1359) بود ميتواند اهميت ويژه اين بخش را بيش از پيش آشکار ساخته و تلاش مسئولين را نمايان سازد.
برابر اين گزارش درصد سهم صنعت از موجودي سرمايه خالص فيزيکي اقتصاد ايران به قيمتهاي ثابت سال 1376 و در طي سالهاي 1357 تا پايان 1369 طي يک روند کاهنده از 11 و سي و پنج صدم درصد به 6 و هشت دهم درصد تنزل کرده و با کاهش 4 و پنجاه و پنج صدم درصدي شرايط را به سمت افول هر چه بيشتر بخش صنعت ايران رقم زده بود. در اين دوره موجودي سرمايه خالص اقتصاد ايران در بخش صنعت و به قيمتهاي ثابت سال 1376 با رشد منفي 31 و چهاردهم درصدي از 8 هزارو 185 ميليارد تومان درسال 1357 به 5 هزارو 618 ميليارد تومان کاهش نشان ميدهد.
پس از خاتمه جنگ تحميلي عراق عليه ايران و در سالهاي 1369 تا پايان 1386 روند نزولي فوق رو به بهبود نهاده و با شيبي ملايم به سمت بازسازي بخش صنعت و بازگرداندن اين بخش به جايگاه اصلي خود در اقتصاد ايران حرکت نشان ميدهد به شکلي که در طي اين دوره شاهد افزايش 5 و پنجاه و سه دهم درصدي در سهم صنعت از موجودي سرمايه خالص اقتصاد ايران و از 6 و هشت دهم درصد در سال 1369 به 12 و سي و سه دهم درصد در پايان سال 1386 هستيم.
موجودي سرمايه خالص در بخش صنعت نيز که در طي سالهاي 1357 تا پايان 1369 با کاهش 2 هزارو 567 ميليارد توماني از 8 هزارو 185 ميليارد تومان به 5 هزارو 618 ميليارد تومان کاهش يافته بود طي يک روند فزاينده با رشدي برابر 283 درصد و افزايش 15 هزارو 902 ميليارد توماني از 5 هزارو 618 ميليارد تومان در پايان سال 1369 به 21 هزارو 520 ميليارد تومان در پايان سال 1386 بالغ شد. برابر اين گزارش متوسط سالانه کاهش سرمايه فيزيکي (ثروت ملي) در بخش صنعت طي سالهاي 1358 تا پايان 1369 که مصادف است با دوره جنگ تحميلي عراق عليه ايران، برابر است با 3 درصد.
پس از خاتمه جنگ وطي سالهاي 1370 تا پايان سال 1386 روند کاهنده حاصل از خسارات جنگ تحميلي در بخش سرمايه هاي فيزيکي بخش صنعت به روندي مثبت و فزاينده تبديل ميشود. چنانکه ملاحظه ميشود متوسط سالانه افزايش سرمايه فيزيکي اقتصاد ايران ( ماشين آلات و تجهيزات و ساختمان و تاسيسات مورد استفاده در فرايند توليد) در بخش صنعت و طي اين دوره برابر است با 8 و سه دهم درصد. توضيح: به منظور ارائه براورد واقعي از موجودي سرمايه خالص و مصرف سرمايه هاي ثابت، ارقام مربوط به خسارات جنگ تحميلي عراق عليه ايران (طي سالهاي 67-1359) و زلزله رودبار (سال 1369) از تشکيل سرمايه سالهاي مذکور کسر شده است.